Kto może montować rusztowanie?

Odpowiednio zamontowane rusztowanie to podstawa bezpiecznej pracy na wysokości. Na budowie trudno wyobrazić sobie bez niego wiele kluczowych zadań – od prac murarskich, przez malowanie elewacji, aż po montaż instalacji. Chociaż na pierwszy rzut oka jego ustawienie może wydawać się banalne, w rzeczywistości wymaga wiedzy, doświadczenia i – co najważniejsze – odpowiednich uprawnień. Nie każdy może złożyć rusztowanie ot tak. 

Czy każdy może montować rusztowanie?

Co ciekawe, nie. Rozstawieniem rusztowania na budowie powinien zająć się monter rusztowań. Kim jest i jak nim zostać? Monter rusztowań to osoba, która przeszła specjalistyczne szkolenie i uzyskała certyfikaty potwierdzające jej kompetencje w zakresie pracy z rusztowaniami. Na barkach montera spoczywa odpowiedzialność za poprawny montaż, ale też demontaż rusztowania. To odpowiedzialne zadanie, ponieważ praca na rusztowaniu uznawana jest za szczególnie niebezpieczną. Monter odpowiada więc za bezpieczeństwo pracowników. 

To teraz nadszedł czas na odpowiedź na drugą część pytania, czyli jak zostać monterem rusztowań. Uprawnienia do montażu rusztowań budowlano-montażowych metalowych wydawane są przez Warszawski Instytut Technologiczny. Jeszcze niedawno był to Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, ale w 2023 roku został on włączony do Sieci Badawczej Łukasiewicz. 

Aby przystąpić do kursu, kandydaci muszą spełnić kilka warunków: 

• muszą mieć ukończone 18 lat, 
• posiadać co najmniej wykształcenie podstawowe,
• przedstawić aktualne zaświadczenie lekarskie potwierdzające zdolność do wykonywania prac na wysokości powyżej 3 m.

Dlaczego wymagane są uprawnienia?

Konieczność posiadania odpowiednich uprawnień do montowania rusztowań narzuca Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych. Można go dodatkowo podeprzeć artykułem 237³ Kodeksu pracy. O uprawnieniach mowa jest także w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 września 2003 r. zmieniające  rozporządzenie w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy. Z kolei Polskie Normy PN-M-47900 opisują wymagania konstrukcyjne, materiały, z których wykonane są rusztowania, oraz metody ich kontroli.

A kiedy wymagane nie są?

Jedynie osoba stawiająca konstrukcję powinna posiadać uprawnienia. Pracownicy, którzy będą tylko korzystać z rusztowania do wykonywania swoich obowiązków na wysokości, nie są zobowiązani do posiadania tych samych uprawnień co monter. Jednakże muszą oni przestrzegać przepisów BHP związanych z pracą na rusztowaniu. Przed rozpoczęciem pracy powinni odbyć szkolenie, a także zaopatrzyć się w odpowiednie środki ochrony osobistej.

Termin ważności uprawnień

Uprawnienia nadawane po pozytywnym ukończeniu kursu są bezterminowe. Nie trzeba ich odnawiać, co jest bardzo wygodne. Uwaga – można je natomiast stracić. Jak? Między innymi poprzez rażące podejście do pracy czy naruszenie przepisów BHP. Przykładem takiego zachowania jest wykonywanie prac pod wpływem alkoholu lub innych substancji odurzających. Tego typu sytuacje nie tylko zagrażają zdrowiu i życiu montera, ale także mogą stwarzać poważne zagrożenie dla innych pracowników oraz osób znajdujących się w pobliżu.

Użytkowanie rusztowania

Co istotne, użytkowanie rusztowania jest dozwolone wyłącznie po dokonaniu jego odbioru przez kierownika budowy lub inną uprawnioną osobę. Odbiór ten powinien być potwierdzony odpowiednim wpisem w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicznego.

Zadania monterów

Przed monterem rusztowania stoi poważne i odpowiedzialne zadanie: zapewnienie stabilności konstrukcji oraz regularna kontrola techniczna. Rusztowania należy ustawiać na odpowiednio przygotowanym podłożu, które powinno być ustabilizowane i wyprofilowane. Ważne jest, aby podłoże miało spadek umożliwiający skuteczny odpływ wód opadowych, co zapobiega gromadzeniu się wody i związanym z tym zagrożeniom.

Przed przystąpieniem do montażu lub demontażu rusztowań konieczne jest wyznaczenie oraz ogrodzenie strefy niebezpiecznej. Na rusztowaniu powinna być również umieszczona tablica informacyjna, która zawiera następujące dane:

• wykonawcę montażu rusztowania wraz z imieniem i nazwiskiem oraz numerem telefonu;
• dopuszczalne obciążenia.

Montowanie rusztowań to zadanie wymagające nie tylko odpowiednich umiejętności, ale i formalnych uprawnień. W Polsce przepisy jasno określają, kto może wykonywać tę pracę – są to osoby z odpowiednimi kwalifikacjami, po ukończeniu specjalistycznych kursów oraz posiadające ważne badania lekarskie i szkolenia BHP.