Bezpieczeństwo pracy na wysokości podczas upałów

Dlaczego upał na wysokości jest szczególnie niebezpieczny?

Wysoka temperatura i bezpośrednie nasłonecznienie wywołują szereg reakcji fizjologicznych, które na poziomie gruntu mogą skończyć się jedynie zmęczeniem, ale na wysokości stanowią śmiertelne zagrożenie. Do najpoważniejszych czynników ryzyka należą:

👉 Spadek koncentracji i zawroty głowy: odwodnienie oraz przegrzanie organizmu prowadzą do problemów z błędnikiem i nagłych spadków ciśnienia. Chwila nieuwagi lub utrata równowagi na drabinie może skończyć się tragicznie.

👉 Nagrzewanie się metalowych konstrukcji: rusztowania aluminiowe oraz drabiny stalowe lub aluminiowe wystawione na bezpośrednie słońce potrafią rozgrzać się do temperatur powodujących oparzenia.

 👉 Ograniczona skuteczność Środków Ochrony Indywidualnej (ŚOI): pracownicy zmagający się z upałem mają tendencję do poluzowywania szelek bezpieczeństwa, zdejmowania kasków czy rękawic, co drastycznie obniża ich poziom ochrony.

Obowiązki pracodawcy podczas pracy w wysokich temperaturach

Zgodnie z polskimi przepisami BHP, pracodawca ma obowiązek podjąć konkretne działania profilaktyczne, gdy temperatura na otwartej przestrzeni przekracza 25°C (przy pracach fizycznych) lub 28°C w pomieszczeniach.

1️⃣ Zapewnienie napojów profilaktycznych

Jest to bezwzględny obowiązek. Napoje muszą być dostępne dla pracowników przez całą zmianę roboczą w ilościach zaspokajających ich potrzeby. Warto dbać o to, aby oprócz czystej wody dostarczać napoje wzbogacone o mineralne elektrolity, które są usuwane z organizmu wraz z potu.

2️⃣ Modyfikacja czasu i organizacji pracy

W dniach, w których prognozowane są ekstremalne fale upałów, zaleca się:

• Przesunięcie godzin pracy: rozpoczynanie zadań we wczesnych godzinach porannych (np. od 5:00 lub 6:00), aby najtrudniejsze etapy pracy na wysokości zrealizować przed szczytem upałów (między 11:00 a 15:00).

• Wprowadzenie dodatkowych przerw: pracownicy powinni schodzić z wysokości częściej, aby odpocząć w zacienionym, przewiewnym miejscu. Przerwy te wliczają się do czasu pracy.

• Rotacja na stanowiskach: jeśli to możliwe, należy wymieniać pracowników realizujących zadania w pełnym słońcu na rusztowaniach z tymi, którzy pracują w cieniu lub wewnątrz budynku.

Praktyczne zasady BHP dla pracowników na wysokości

Nawet najlepsza organizacja pracy przez pracodawcę nie pomoże, jeśli sami pracownicy nie będą przestrzegać podstawowych zasad autoochrony. Pracując na drabinach lub rusztowaniach w trakcie upałów, pamiętaj o poniższych regułach:

✅ Kontrola stanu technicznego sprzętu

Przed wejściem na konstrukcję sprawdź, czy jej elementy (zwłaszcza podesty i poręcze) nie są zbyt gorące. Używaj pełnych rękawic roboczych o dobrej izolacji termicznej, aby uniknąć odruchowego puszczenia uchwytu z powodu oparzenia.

✅ Odpowiednia odzież ochronna

Choć wysoka temperatura kusi do zdjęcia ubrań, na budowie jest to niedopuszczalne. Odzież powinna być przewiewna, wykonana z lekkich materiałów naturalnych lub technicznych, ale musi zakrywać ciało, chroniąc przed promieniowaniem UV i otarciami. Obowiązkowym elementem pozostaje kask ochronny (najlepiej z otworami wentylacyjnymi i w jasnym kolorze, który odbija światło) oraz okulary ochronne z filtrem UV.

✅ Ergonomia i technika pracy

Podczas upałów unikaj gwałtownych ruchów i zbyt agresywnego tempa. Pracując na drabinie, zawsze pamiętaj o zasadzie trzech punktów podparcia i nie wychylaj się nadmiernie poza obrys boczny urządzenia. Przemęczenie mięśni w wysokiej temperaturze następuje znacznie szybciej, co zwiększa ryzyko skurczu i utraty stabilności.

Pierwsza pomoc: jak rozpoznać przegrzanie i udar?

Praca na wysokości wymaga ciągłej obserwacji samego siebie oraz swoich współpracowników. W porę zauważone objawy mogą uratować komuś życie. Do najczęściej występujących objawów przegrzania należą: silne i obfite pocenie się, bladość, skurcze mięśni oraz osłabienie. Jeśli któryś z nich wystąpi, należy sprowadzić pracownika na dół, przenieść w chłodne miejsce oraz podać wodę.

Znacznie groźniejszy jest udar słoneczny/cieplny, który objawia się brakiem pocenia, dezorientacją, bełkotliwą mową a nawet utratą przytomności. W takim przypadku natychmiast należy wezwać pogotowie, sprowadzić poszkodowanego w zacienione miejsce, jeśli jest możliwość układać zimne okłady w okolicach karku i pachwin. Przede wszystkim należy pamiętać o kontroli oddechu!

❗️ Ważna zasada BHP: Jeśli pracownik zgłasza chociażby lekkie zawroty głowy lub mroczki przed oczami, musi niezwłocznie i w bezpieczny sposób (w asekuracji drugiej osoby) zejść z rusztowania lub drabiny. Pozostanie na wysokości w tym stanie grozi upadkiem z oparciem o twarde elementy konstrukcji lub podłoże.

  

Praca na wysokości w czasie letnich upałów to ekstremalne wyzwanie logistyczne i kondycyjne. Kluczem do zachowania pełnego bezpieczeństwa jest elastyczność w planowaniu robót, stały dostęp do wody chłodzącej organizm oraz bezwzględne przestrzeganie procedur BHP związanych z używaniem Środków Ochrony Indywidualnej. Pamiętajmy, że zdrowie i życie pracowników są zawsze ważniejsze niż dotrzymanie rygorystycznego harmonogramu budowy.